أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
38
قانون ( فارسى )
نبايد چيزى بنوشد . اگر ناگزير بودى كه غذا به بيمار بدهى ، غذايى بده كه زيانى براى تبدار در بر نداشته باشد . مثلا آبجو كممايه و رقيق كه آبش زياد و جو كم باشد و زياد بر آتش پخته باشد و با كرفس پخته باشد ، بخورد . اگر بعد از حمام كردن اول و بيرون آمدن از حمام نوبت تب به سراغش نيامد و اگر خودش آرزو كرد باز به حمام برود بد نيست و غذا را تجويز كن كه بخورد . اگر نوبهء دوم از نوبت اول كمشدتتر بود و ادرار بيمار بر مرام و خوب بود ، بدان ! كه علاج صحيح است و بندآمدنى كم بوده و هيچ جاى نگرانى نيست . هرگاه حالت تب رخت بربست ، باز علاجهايى را كه سابق به كار مىبردى به كار ببر و غذاهاى سازگار تجويز كن كه بخورد . اگر با اين علاجها ديدى كه نوبت دوم تب كاملا شبيه نوبت اول است و كاهش نيافته يا نوبت دوم شديدتر از نوبت اول است و ادرار بيمار بسيار خوشنودكننده و بر مرام نيست ، بدان ! كه تب سببش عفونى شدن است و بايد علاج تب عفونى را استعمال كنى - كه آن را بعدا شرح خواهيم داد . فصل بيست و سوم تب لت انبانى و پرخوارگى گاهى ممكن است زيادهروى در خوراك و لت انبانى و تلمبار كردن غذا در معده سبب تب شود ، كه اين نوع تب ناشى از پرخورى بدون رويه را ضمن تبهاى روزانه به شمار مىآوريم . خوراك در معده برهم انباشته است و هضم نمىشود و بيرون نمىريزد ، بخارهايى از اين خوراك كه برهم انباشته برمىخيزد . اين بخارها بد و ناپسند و گرمند و بر روان تأثير مىگذارند و روان را مشتعل مىسازند ؛ روان تن را گرم مىكند و تب به وجود مىآيد . و بويژه اگر لت انبانى و برهم انبار شدن خوراك در بدن كسانى رخ دهد كه مزاج مرارى چيره دارند و يا كسانى كه مسامهاى گشاد ندارند ؛ كه اكثر مواد ريختنى در چنين بدنى به بخار دودى تبديل مىشود و چنين مبتلايانى به تب ناشى از پرخورى ، آروغ ترش كمتر دارند . اكثرا كسانى كه از اثر پرخورى و انبار كردن خوراك در معده به تب مربوطهاش گرفتار مىآيند ، كه با وجود شكم آكنده از خوراك به ورزش مىپردازند ، حركات زياد مىكنند ، در آفتاب مىمانند ، با شكم پر و آكنده به حمام مىروند كه در نتيجه بخار دودى هرچه بيشتر در آنها پديد مىآيد و سبب اصلى توليد تب مىشود . اگر شخص لت انبان و پرخور و خوراك هضم نشده ، درد گزشى يا هر دردى داشته باشد و بويژه در درون خود احساس درد كند ، بيشتر از ديگران آمادگى ابتلا به تب دارد . اگر كسى كه به درد پرشدگى معده گرفتار است كمتر رخ مىدهد كه تب از مادهء توليد آروغ ترش باشد و اگر احيانا با وجود آروغ ترش تب گرفت تبش سبك و ناتوان است و بلكه مىتوان